Svečano otvaranje Spomenika oslobodiocima Niša

Pored spomenika Antuna Augustinčića prolazite svakog dana, da li znate koji je u pitanju?

Svečano otvaranje Spomenika oslobodiocima Niša, današnjeg glavnog orijentira grada koji najčešće zovemo „kod Konja“, održano je na Vidovdan, 28. juna 1937. godine, uz veliku ceremoniju. Reč je o spomeniku posvećenom oslobodiocima Niša iz ratova 1912–1918, delu vajara Antuna Augustinčića, jednog od najznačajnijih jugoslovenskih umetnika 20. veka.

Na svečanost je u Niš doputovao namesnik Kraljevine Jugoslavije, Knez Pavle Karađorđević, koji je i otkrio spomenik. Domaćin događaja bio je tadašnji predsednik vlade Dragiša Cvetković, rođeni Nišlija. Grad je tog dana bio svečano uređen, a na centralnom trgu podignuta je velika bina sa koje su održani govori.

Ceremoniji su prisustvovali brojni predstavnici države i vojske: ratni veterani, oficiri, udruženja ratnika iz balkanskih i Prvog svetskog rata, predstavnici humanitarnih organizacija i milosrdne sestre, kao i građani iz Niša i okolnih mesta koji su u velikom broju došli da prisustvuju događaju.

Program je bio zamišljen kao pravi spektakl tog vremena, uz vojne počasti, muziku i simbolični prelet aviona iznad grada, što je za tadašnje prilike bio poseban događaj koji je dodatno naglasio svečanost trenutka.

Sam spomenik predstavlja monumentalnu kompoziciju posvećenu borbi za oslobođenje i ujedinjenje, a njegovo postavljanje imalo je snažnu simboličku poruku o sećanju na žrtve i pobedu u ratovima početka 20. veka.

Zanimljiv detalj vezan za ovaj događaj jeste da je istog dana, u okviru svečanosti, zvanično pušten u rad i gradski vodovod. Time je Vidovdan 1937. godine ostao upamćen kao datum kada je Niš istovremeno dobio važan spomenik i modernu komunalnu infrastrukturu, simbolično spajajući sećanje na prošlost sa razvojem grada u budućnosti.