Da li znate zašto naselja u Nišu nose baš ova imena?

-Kakve veze imaju Niš i Titanik?

-Zato što Niš počinje sa Brzim Brodom i završava se sa Ledenom Stenom!

Međutim, nit je ledena nit je stena, a Nišavom brodovi nisu prošli od vajkada. U gradovima mnogi delovi ne zovu se onim imenom koje su prvobitno dobili, već po nečemu jednostavnijem i lakšim za pamćenje. Kako se ljudi menjaju, menjaju se i nazivi, ali nazivi često opstaju duže od ljudi. Tako dolazimo do generacija koje svakodnevno prolaze Margerom, Durlanom, Trošarinom često ni ne znajući odakle naziv potiče, jednostavno ga prihvate onakvim kakav je.

Međutim, ne može da nekome ne padne na pamet: zašto ovo naselje nosi baš ovo ime? Evo i odgovora! 

Brzi Brod

Na jugoistočnim obodima Niša, između reke Nišave i širokih polja, prostire se naselje Brzi Brod, mesto bogato istorijom, kulturnim nasleđem i zanimljivim pričama koje ga čine prepoznatljivim. Ime ovog naselja nosi tragove prošlih vremena, ali i duh savremenog Niša.

Legenda kaže da je naziv „Brzi Brod“ inspirisan upravo brzim tokom reke, koji je olakšavao kretanje i prelazak preko Nišave, što je za meštane bilo od posebnog značaja.

Trošarina

Naziv Trošarina potiče od reči „trošar“, što je naziv za poreznika ili carinika. U prošlosti se na ovom mestu naplaćivao ulaz robe u grad, jer su ovde bile smeštene carinske stanice. Danas je Trošarina savremeno gradsko naselje sa brojnim stambenim objektima i trgovinskim centrima.

Crveni pevac

Nišlije svakodnevno prolaze pored „Crvenog pevca“, ali koje se priče kriju iza ovog neobičnog naziva?

Prema jednom predanju, „Crveni pevac“ je dobio ime po limaru koji je na tom mestu imao radionicu, a kao vetrokaz je postavio pevca ofarbanog u crveno.

Iako nije potvrđeno da li je priča istinita, postoji verovanje da je vlasnik kafane na uglu farbao  zgradu kada se kanta sa crvenom bojom otkačila i prosula po pevcu koji se šetao oko merdevina. Taj neobičan prizor vlasnik je protumačio kao dobar znak, pa je kafanu simbolično nazvao Crveni pevac.

Marger

„Kod Margera“ odavno je ustaljena odrednica za jedan prepoznatljiv deo Niša, čije ime nosi zanimljivu istorijsku priču. Ovaj naziv potiče od nekadašnje boemske kafane koja je bila omiljeno mesto okupljanja poznatih niških ličnosti, među kojima su bili Stevan Sremac i Kalča, ali i ustanici koji su se borili protiv turske vlasti.

Ime „Marger“ nastalo je od reči margetan, kako su se nekada nazivale vojne kantine, čiji su vlasnici bili prvi kafandžije. Vremenom je taj naziv u govoru Nišlija skraćen i preoblikovan, pa je margetan postao – Marger.

Palilula

Turske kasabe gradile su se od japija i drvenih greda, zbog čega je postojala opasnost od požara. Samo na jednom mestu, gde se danas nalazi Palilula, bilo je dozvoljeno pušiti lulu.

Inače, palilulsko naselje je bilo samostalno sve do oslobađanja od Turaka, nakon čega je 1878. godine postalo deo Niša.

Bubanj

Naziv Bubanj potiče od stare srpske reči i vezuje se za nekadašnje guvno, gde su konji kružili i vršili žito, stvarajući prizor nalik bubnju. Ovo područje je najpoznatije kao memorijalni kompleks i mesto stradanja preko 10.000 ljudi tokom Drugog svetskog rata.

Centralni simbol kompleksa su monumentalne skulpture Tri pesnice, koje predstavljaju muškarca, ženu i dete, kao snažan i potresan simbol otpora, stradanja i opomene. Spomenik je podignut 1963. godine i danas predstavlja jedno od najznačajnijih mesta sećanja u Nišu i Srbiji.

Kalač brdo

Ime naselja Kalač brdo potiče od reči kilidž, što na turskom jeziku znači sablja. O poreklu ovog imena postoje dve teorije.

Prema jednom tumačenju, na tom prostoru su se u prošlosti kovali mačevi i sablje, zbog čega je naziv ostao u upotrebi. Zanimljivo je da su upravo na tom mestu Srbi 1878. godine probili turski bedem.

Drugo objašnjenje vezuje se za period kada je ovo mesto služilo za javna pogubljenja, koja su se izvršavala sabljama, pa je upravo po tom oružju ovo naselje dobilo ime.

Pantelej

Naselje Pantelej ime je dobilo po crkvi posvećenoj Svetom Pantelejmonu. Današnji hram sagrađen je 1878. godine, nakon oslobođenja Niša od Turaka, prilozima lokalnog stanovništva. U blizini se nalaze ostaci starije crkve Stefana Nemanje, posvećene Svetim vračima Kozmi i Damjanu.

Ispred crkve podignut je zvonik 1928. godine, dar kralja Aleksandra I Karađorđevića. Unutar hrama nalaze se paraklisi Svete Petke i Svetog jevanđeliste Marka, kao i freske iz 1910. godine. Ikonostas iz 1905. godine.

Crkva je značajna i po istorijskom događaju iz 1189. godine, kada su se ovde sastali Stefan Nemanja i nemački car Fridrih Barbarosa. U okolini hrama nalaze se izvori za koje se veruje da su sveti i isceliteljski.

Durlan 

Na Crnom putu nalazila se prva železnička radionica u Srbiji za održavanje vozova i lokomotiva. Zbog velikog blata, put do radionice posipan je ugljenom šljakom, pa je staza imala tamnu, gotovo crnu boju, po čemu je ovaj deo grada i dobio naziv.

Naziv Durlan često izaziva nedoumice, jer na turskom jeziku označava đubrište, ali ime zapravo potiče od vlaške reči „durlan“, koja znači polje.

Ledena stena 

Ledena stena je dobila naziv po gradskoj ledari koja se nekada nalazila u tom delu Niša, izabranom zbog jakih vetrova pogodnih za proizvodnju leda. Iako je ledara odavno srušena, ime naselja i danas čuva uspomenu na nju.

Razlika između Niša i Titanika je ta što Titanik traje 3 sata, a u Nišu od jednog do drugog naselja stižete za najviše pola sata!

Koji naziv vas je najviše iznenadio?