Od Čaira do “Beverli Hilsa”: Niš kroz imena svojih naselja

Na prvi pogled, imena niških naselja zvuče kao mešavina istorije, jezika i lokalnih priča, ali svako od njih zapravo nosi svoj sloj značenja. Od orijentalnih naziva, preko opisa terena, pa sve do modernih nadimaka poput “Beverli Hilsa”, Niš se kroz toponime menjao jednako vidljivo kao i kroz urbanizaciju.

Čalije su dobile ime po trnju kojim su se ograđivale njive, Čair potiče od turske reči za livadu, a Durlan ima starije značenje koje se vezuje za mesto okupljanja ili naseljavanja. Kovanluk se povezuje sa pčelarstvom i “kovanima” (pčelinjacima), dok Delijski vis ima više tumačenja, od priča o “delijama” do narodnih predanja vezanih za taj deo grada. U tu grupu lokalnih, gotovo “prirodnih” naziva ulaze i Šojka, kao ime koje je nastalo iz lokalnog nadimka i identitetske priče, ali i naselja koja su dobila ime po prepoznatljivim tačkama u prostoru, poput Palilulske česme – mesta koje je godinama služilo kao orijentir i okupljalište.

Neka imena nastajala su iz čisto praktičnih razloga i svakodnevnog života. Trošarina je bila mesto gde se naplaćivala putarina, Apelovac je vezan za industrijalca koji je tu ostavio trag, dok su naselja poput Crvene zvezde i Krivih livada nastajala u novijem periodu i često odražavala društvene i političke okolnosti vremena. U toj slici pojavljuje se i “Merger”, naziv koji je nastao mnogo kasnije i koji više govori o savremenim urbanim i lokalnim interpretacijama nego o istorijskim korenima.

A onda dolazimo do najneobičnijeg sloja – modernih i simboličnih imena koja nemaju direktnu istorijsku osnovu, već nastaju iz percepcije i lokalnog humora. Najpoznatiji primer je “Beverli Hils”, ime koje je dato naselju zbog drugačijeg stila gradnje i viših cena, pa je brzo postalo lokalni nadimak za “elitniji” deo grada. Upravo ta kombinacija ozbiljne istorije i neformalnih, gotovo šaljivih imena pokazuje koliko je Niš živ organizam koji stalno menja svoj identitet kroz reči kojima ga ljudi opisuju.